Bệnh bạch lỵ là bệnh truyền nhiễm cấp tính trên gà con và gà tây con, lan truyền mầm bệnh qua trứng và có triệu chứng điển hình là tiêu chảy phân trắng (Hình 1) với tỉ lệ chết cao.
Nếu bị nhiễm bệnh trong giai đoạn trưởng thành thì gia cầm sẽ trở thành động vật mang trùng và không biểu hiện triệu chứng. Tỉ lệ bệnh và tỉ lệ chết nhiều nhất trong giai đoạn 7 đến 10 ngày tuổi sau khi nở. Gà bị nhiễm bệnh sẽ ngủ lơ mơ, suy nhược và tăng trưởng chậm. Lông xung quanh lỗ huyệt của vài con sẽ bị bết phân tiêu chảy hay kết dính lại với phân đã khô (Hình 2).
Đôi khi sẽ thấy triệu chứng phù ở khớp nối xương ống chân – cổ chân (Hình 3). Bệnh bạch lị xuất hiện ở tất cả các nhóm tuổi của gà và gà tây, nhưng thiệt hại nặng nhất ở những gia cầm dưới 4 tuần tuổi.
Tác nhân gây bệnh là S. pullorum, vi khuẩn Gram (-), không di động. S. pullorum rất thích hợp với khí hậu ôn hòa và có thể tồn tại được trong môi trường này vài tháng. Có thể xông trại ấp trứng gà giống bằng formaldehyde để diệt S. pullorum.
Biểu hiện khi mổ khám là xuất hiện các nốt màu trắng xám trên một hay một vài cơ quan sau: tim (Hình 4), phổi, gan, thành của mề (Hình 5) và ruột, phần phúc mạc.
Đôi khi, sẽ thấy trên gan có rất nhiều điểm hoại tử nhỏ màu trắng xám (Hình 6). Ở các gà mái mang trùng, S. pullorum sẽ lan truyền mầm bệnh qua trứng (truyền dọc). Một số gà con mới nở bị nhiễm S. pullorum do lây truyền ngang với các gia cầm khác qua đường tiêu hóa và đường tiết niệu. Các gia cầm mang trùng trưởng thành cũng làm lây lan mầm bệnh qua chất bài thải của chúng.
Lách lớn hơn bình thường và xuất huyết
Để chẩn đoán chính xác, S. pullorum nên được phân lập và định týp.
Bệnh bạch lỵ nên phân biệt với bệnh do các Salmonella khác gây ra, bệnh nhiễm trùng do E. coli, bệnh do nấm Aspergillus (với các bệnh tích trên phổi tương tự), Staphylococcus aureus gây ra viêm khớp,… Đôi khi các nốt trên phổi cũng khá giống với các khối u ở bệnh Marek.
+++ Phòng bệnh:
Dùng I-CEN + men tiêu hóa ( Prolytpack) cho gà 1-5 ngày tuổi :
- Icen – liều 10ml/1000 gà con
- Men prolytpack 10g/1000 gà con
+++ Điều trị:
- I-CEN liều 1L/20 tấn thể trọng uống 5 ngày liên tục
- Men Prolytpack 1Kg/ 40 tấn thể trọng 5 ngày liên tục
- sử dụng I-boost tăng cường miễn dịch, chống nhiễm khuẩn: 1L/20 tấn thể trọng uống 3-5 ngày liên tục